فروردین هر سال، بسیاری از ما دور هم جمع می‌شویم تا روز زمین را جشن بگیریم و شیوه‌های گوناگون کاهش ضایعات و بازیافت مواد و استفاده‌ی دوباره از آن‌ها را بشناسیم. پس چرا امسال خودمان را ملزم به ایجاد تغییری در محوطه‌ی خانه خود نکنیم؛ تغییری که هم به محیط زیست کمک کند و هم مصرف آب را کاهش دهد.

آب منبع باارزشی است، مخصوصاً در اقلیم بیابانی و نیمه خشک ایران. بایستی از آب هم در خانه‌ و هم در بیرون از خانه استفاده‌ی بهینه کنیم. شاید در فروشگاه‌های لوازم کشاورزی، لوازم‌ کم‌مصرفی برای فضای داخلی خانه دیده‌ باشید یا حتی از آنها استفاده کرده باشید. اما شیوه‌، ابزار و تکنولوژی‌ صرفه‌جویی در مصرف آب برای فضای بیرونی خانه ماجرای دیگری دارد که بیشتر معطوف به متخصصان محوطه‌سازی است تا صاحبان خانه‌.

عجیب اینکه، بسیاری از گیاهان به خاطر آبیاری بیش از حد است که دوام نمی‌آورند. معمولاً اولین واکنش به پژمرده شدن یک گیاه افزایش زمان آبیاری آن است. اما آبِ بیش از اندازه گیاهان را خفه می‌کند. آب زیاد همان‌قدر کشنده است که بی‌آبی.

سوالی که باید پرسید این است که چطور بین رساندن آب کافی به گیاهان و استفاده‌ی بهینه از آب توازن برقرار کرد؟ شما به عنوان صاحب‌خانه باید نسبت به سیستم آبیاری حیاطتان اشراف اطلاعاتی داشته باشید: از چگونگی عملکرد آن، تنظیم کنترل‌گر، مدت زمان لازم برای آبیاری هر کدام از گیاهان، چمن و غیره. سیستم آبیاری حیاط باید مدام بررسی شود تا نشتی نداشته باشد، سَری‌ها و پخش‌کننده‌ها شکسته یا مسدود نباشند، آب همه‌جا را پوشش دهد و هرز آب نداشته باشد.

از چمن شروع کنید. تنظیم برنامه‌ی زمانی و سیستم آبیاری مناسب برای چمن، کار سختی است. با زمان‌سنجی در دست، سیستم آبیاری را راه بیاندازید. ببینید آب چطور از روی خاک می‌گذرد و مدت زمانی را که طول می‌کشد تا از زمینِ چمن سرریز کند یادداشت کنید. همین کار را در بخش‌هایی که از آبیاری قطره‌ای برای درختچه‌ها، درخت‌ها و سایر گیاهان استفاده می‌شود، تکرار کنید. زمانِ به‌دست‌آمده را به عنوان زمان پایه‌ی سیستم آب‌پاشی در نظر بگیرید. زمان دستگاه کنترل‌گر را با ساعتتان تنظیم کنید. پیش از شروع چرخه‌ی بعدی آبیاری، بگذارید تا آب کاملاً به خورد خاک برود. یادتان باشد که مدت زمان و تعداد دفعات چرخه‌ی آبیاری به نوع خاک، فصل و میزان آفتاب آن منطقه بستگی دارد.

می‌توانید از انواع جدید سَری‌های اسپری ـ چرخان استفاده کنید. بسیاری از این سَری‌ها به شکلی طراحی شده‌اند که قابل تنظیم باشند؛ سرعت بارش آنها تطبیق یافته باشد و آب کمتری مصرف کنند. این‌ها تغییراتی هستند که به آسانی می‌توانید در حیاطتان ایجاد کنید. می‌توانید برای رسیدن به اهداف آبیاری‌تان با یک متخصص مشورت کنید. آنها به شما کمک می‌کنند تا تغییرات مطلوب را در آبیاری چمن اعمال کنید.

اگر بخواهید تغییری بدهید که آسان، اساسی و مبسوط باشد، دستگاه کنترل‌گری را که دارید به “کنترل‌گر هوشمند” ارتقا دهید. محصولاتی در بازار هستند که با همین کنترل‌گرها کار می‌کنند و اگر درست تنظیم شوند، در طول یک فصل به تنظیمات بسیار کمی نیاز دارند. این‌گونه به راحتی می‌شود هزینه‌ی کمتری را صرف سیستم آبیاری کرد و مصرف آب را میزان قابل‌توجهی کاهش داد. کنترل‌گرهای هوشمند با استفاده از حس‌گرهای داخلی و اطلاعات هواشناسی محلی، میزان آب و دفعات آبیاری را هم برای چمن و هم برای آبیاری قطره‌ای تنظیم می‌کنند. با استفاده از اطلاعات خاک، موقعیت‌های سایه ـ آفتابِ حیاط و اطلاعات هواشناسی محلی، به گیاهانتان در فصل رشدشان، میزان درستی آب می‌رسانید. کنترل‌گرهایی از این دست می‌توانند مصرف آب را ۱۵ تا ۳۰ درصد کاهش دهند.

گزینه‌ی دیگر این است که از کنترل‌گر هوشمندی استفاده کنید که با یک ساعتِ آبیاری در یک کنسول قرار گرفته است. اگر دارید سیستم آبیاری‌تان را ارتقا می‌دهید یا کلاً سیستم جدیدی راه می‌اندازید، حتماً به سراغ این محصول بروید. این کنترل‌گر هم جای کمتری می‌گیرد و هم به‌صرفه‌تر و کارآمدتر است.

توصیه می‌کنم برای بررسی سیستم آبیاری موجود با یک متخصص امور آبیاری مشورت کنید. این متخصصانِ آموزش‌دیده می‌توانند میزان کارآمدی سیستم شما را تشخیص دهند و پیشنهاداتی برای افزایش آن ارائه کنند. یک متخصص آبیاری می‌تواند عملکرد سیستم شما را بررسی کند و مطمئن شود که زمان‌سنج درست کار می‌کند، جایی نشتی ندارد، سَری‌ها نشکسته یا مسدود نشده باشد و آب به همه‌جا کامل می‌رسد.